Door Wim Kallen

Toon Hermans ligt begraven op de grote begraafplaats van Sittard. Het graf is niet eenvoudig te vinden. Op het Père Lachaise kerkhof in Parijs wijzen ‘eigengemaakte’ bordjes naar het graf van Jim Morisson, de zanger van The Doors. Er zouden wat mij betreft (vrolijke?) richtingbordjes mogen komen met ‘Toon’, wijzend naar zijn graf. Zijn witmarmeren grafsteen slaat in de winter een beetje groen uit. Bij gebrek aan direct zonlicht. Volgende keer een poetsdoek bij me steken? Op zijn graf vind je wel eens een briefje of een versierde steen. Ik vond bij een bloemstuk een briefje: ‘Beste familie Hermans, ik vergeet niet dat Toon voor eeuwig de toon heeft aangegeven.’ Vlakbij zijn graf staat een robuuste boom. Daaromheen is een rustbank getimmerd. Deze ‘Toon-bank’ werd door Toons kinderen aangeboden aan inwoners en gemeentebestuur. Er is een mooie spreuk in de rugleuning gebeiteld. 

Toon is de beroemdste zoon van Sittard. Hij werd geboren in 1916 en stierf in 2000. Met zijn humoristische teksten verwierf hij bekendheid in carnavalskringen en zijn allereerste revue schreef hij in Sittards dialect. Eind jaren dertig had hij, na een aarzelend begin, in Limburg succes met zijn revues en optredens. Hij wilde meer. Veel meer. Vriend René Beckmann adviseerde hem om naast dialect ook goed Nederlands te leren spreken: “Wen dat dialect af.” 

Ambitieus vertrok Toon in 1940 naar Amsterdam om carrière te maken, maar dan breekt de oorlog uit. Na de tweede wereldoorlog zorgt Frits Meslier en het radioprogramma De Bonte dinsdagavondtrein voor een doorbraak. 

Toon had een haat-liefde verhouding met Sittard. De stad herinnerde hem aan het bankroet van zijn vader, de gedwongen verhuizing, de moeizame start van zijn optredens in de diverse gelegenheden. Als zijn carrière vordert, zet hij het verleden opzij en treedt hij diverse malen op in de Sittardse schouwburg. Met veel succes!

Onlangs las ik: “Schouwburg De Domijnen zal de naam Toon Hermans Theater krijgen. Het eerbetoon aan de legende is een lang gekoesterde wens van Stichting Toon Hermans en de gemeente Sittard-Geleen. Het markeert ook de start van een nieuwe koers voor het theater. Al eerder kondigde de gemeente aan dat een deel van de expositie Toon Thuis een plek gaat krijgen in de schouwburg.” 

Er prijkt inmiddels een kunstwerk op de toneeltoren van het theatergebouw in Sittard. Het gaat om een parelwit silhouet van Toon van ruim 9 meter en een strofe uit het lied: ‘Ik ben iemand van een kleine stad, een lieve stad’, waarin hij zijn liefde voor Sittard bezingt. We citeren een paar regels:

In Central Park, daar voel ik me totaal verloren

En als ik in Wenen bij de Stefanstoren sta

Zie ik opeens een stille landweg door het koren

Of… zo’n grandioze abrikozenvla

Ik heb in Amsterdam ’n boel applaus gehad,

Maar ik ben iemand van ’n kleine stad

“Het theater en Toon Hermans zijn nu onlosmakelijk met elkaar verbonden,” zegt Mikos Pieters, hoofd Podium De Domijnen in de krant. “Een mooi beeld en een mooie tekst waardoor Toon en het theater met een glimlach naar de stad kijken. Net als hij willen we mensen laten genieten, om het alledaagse even te vergeten.”

Toon is al 21 jaar terug in zijn kleine stad. Hij rust (uit) naast Rietje… de volgende keer een poetslap bij me steken en zijn grafsteen eens flink opboenen.