De Cauberg is overschat, de Kromhagerweg immens zwaar en de Dikkebuiksweg torst een dramatisch oorlogsverleden. Maar de mooiste van alle Limburgse heuvels vindt Niels Smits de Kollenberg, vlakbij het huis van zijn vriendin. Wanneer hij deze Sittardse heuvel ontdekt, verruilt hij voorgoed Brabant voor Limburg. In zijn boek ‘Heuvel wat ben je mooi’ lees je hoe hij per fiets en te voet de verhalen achter deze heuvels ontrafelt.

Liefde op het eerste gezicht. ‘Un coup de foudre’, zeggen de Fransen, dé experts op amoureus gebied. Dat gevoel overvalt Niels Smits wanneer zijn vriendin Roxanne hem voor het eerst meeneemt naar de Kollenberg, vlakbij haar huis. Meteen neemt de jonge Brabander een rigoureus besluit: Adieu Waalre, waar hij met hart en ziel aan is verknocht. Op naar Sittard, naar de twee liefdes van zijn leven, Roxanne en de Kollenberg. ,,Al sinds mijn prille jeugd kom ik in Limburg. Van mijn derde tot mijn achttiende jaar ging ik zomers elk jaar met mijn ouders naar een camping in Echt. En met mijn vader en mijn neven trok ik regelmatig naar het Heuvelland om er pittig te fietsen en deel te nemen aan de Amstel Gold Race en Luik-Bastenaken-Luik voor toerfietsers,” zegt de praatgrage dertiger. Achter hem een foto van de Mont Ventoux, die hij drie keer op een dag ‘bedwong’, een keer minder dan die andere gevreesde klim, Alpe d’Huez.”

Mart Smeets

Voordat hij definitief zijn dorpse Waalre inruilt voor Sittard, dat ,,ook nog heeft wel iets dorps” heeft, pendelt hij twee jaar op en neer tussen het huis van zijn vriendin aan de voet van de Kollenberg en Veldhoven, waar hij werkt bij een filiaal van Albert Heijn. Maar het werk gaat hem zo tegenstaan, evenals het pendelen dat hij een burn out krijgt. Langzaamaan krabbelt hij op. ,,Ik kon gelukkig aan de slag als barman bij Iech & Diech op de markt van Sittard,” zegt hij opgelucht.  Veel hulp krijgt hij ook van zijn fiets. ,,Fietsen maakt je hoofd vrij. Niet het hard fietsen maar gewoon stevig doortrappen. Dat geeft een prachtig gevoel zeker als je door de natuur van Zuid-Limburg rijdt en je de wind, zon en regen op je gezicht op je gezicht voelt, en de pijn in je benen.” Trappend en af en toe beukend komen er ideeën en plannen los in zijn hoofd. ,,Ik besloot om op te gaan schrijven wat ik voelde tijdens het fietsen: de pijn van het klimmen, van de kilometers die in de benen gaan zitten en de vreugde van het bereiken van de top.” Maar ook wil hij weten wat de verhalen zijn achter het mooie, glooiende décor, waar hij doorheen fietst. ,,Alles wat ik tegenkwam, zocht ik op en pluisde ik uit. Want achter elke paal zit een verhaal, zei een bekend coureur me eens.”  Bovendien wil hij ,,de onderbelichte en minder bekende heuvels en beklimmingen een podium bieden om zo aan iedereen te laten zien dat er ook andere plaatsen in Zuid-Limburg gefietst en gewandeld kan worden dan op de veelgenoemde en overbekende trekpleisters.” Maar zijn werkelijke grote doel is om uiteindelijk wielerjournalist of schrijver van wielerboeken te worden. Zijn grote voorbeelden zijn de Belgische wielerdichter Miel Vanstreels en vooral Mart Smeets. ,,Miel beschrijft beeldend en beknopt hoe een fietser zich voelt als hij een berg beklimt, hij doet dat op een niet literaire maar wel poëtische manier in korte, krachtige zinnen. Iedere (toer)fietser kan zich precies inleven in wat Miel beschrijft. Maar de grootste van allen is toch wel Mart Smeets. Ik neem zijn arrogantie voor lief, maar och, wat kan Smeet prachtig verhalen en vertellen, ik kan uren naar die man luisteren. Het ontroerende interview van Mart Smeets met een huilende Gerrie Knetemann toen ‘de Kneet’ in 1985 de Amstel Gold Race had gewonnen, dat staat in mijn geheugen gegrift. Ik denk dat ik zal janken als Mart Smeets komt te overlijden.” Hij beseft dat hij nog een lange weg te gaan heeft. ,,Ik heb nooit geschreven, en spelling was nooit mijn sterkste punt”, zegt hij glimlachend.

Plaquette

Maar ‘no guts, no glory’, zonder pijn geen roem. ,,Ik houd ervan om mooie verhalen te vertellen, en in Zuid-Limburg wemelt het ervan, zeker als je net als ik erg geïnteresseerd bent in geschiedenis. Vooral  de tweede wereldoorlog heeft onuitwisbare sporen nagelaten in het Heuvelland.”  In zijn zeer lezenswaardige en met vaart geschreven boek met acht fietsroutes en twee wandelroutes duiken naast heldere routebeschrijvingen allerlei boeiende verhalen en anekdotes op. Daarin spelen de tweede wereldoorlog en de bevrijding een grote rol. Zoals over de Dikkebuiksweg, die in het parcours van de Amstel Gold Race is opgenomen. ,,Op 14 september 1944 vinden op de Dikkebuiksweg zware gevechten plaats tussen de geallieerden en de Duitsers. Bij een man tegen man gevecht sterft sergeant Robert S. Haws door een kogel in zijn hoofd. In de nasleep van de gevechten wordt zijn lichaam niet opgemerkt door zijn kameraden. Inwoners van Wijlre vinden hem en zorgen ervoor dat hij wordt begraven. Door het Amerikaanse leger wordt Haws als vermist opgegeven. Pas in mei 1945 wordt bekend dat Haws is gevonden en begraven ligt op de lokale begraafplaats in Wijlre. Nadien wordt hij overgebracht naar de militaire begraafplaats in Margraten. Halverwege de Dikkebuiksweg staat een plaquette. Opdat we nooit vergeten.” Zo heeft hij alle heuvels met de fiets, te voet en later met de pen verkend, beklommen en beschreven. ,,De Ijzerbosweg en de Keutenberg hebben echt iets speciaals, dat voel je als er overheen fietst. De Couberg vind ik een overschatte heuvel, een lastige klim is het niet.  Evenals de Ijzerbosweg. Die is groot gemaakt door de Amstel Gold Race terwijl de Kromhagerweg spannender is, want extreem steil, en als je over de top bent gaat het asfalt over in gravel. De Kromhagerweg is de grote onbekende maar is zeker zo mooi als de Ijzerbosweg. Ik houd van die nog onbekende ‘klimmen’, je voelt de rust als er overheen fietst. Omdat ik nogal druk van aard ben ervaar ik de rust van die heuvels als bevrijdend.” Toch gaat er, zo besluit hij, niets boven ‘zijn’ Kollenberg. ,,Ik kom er iedere dag, ik ben bevriend geraakt met Sint Rosa.”

Door Ray Simoen

Informatie:

Niels Smits, Heuvel, wat ben je mooi, fiets- en wandeltochten in Zuid-Limburg, uitgeverij TIC, 250 pag, 15,90 euro. Website Niels Smits;www.endanseuse.nl

Niels Smits Foto LIWI Foto | Lindy Wintraecken