Of ik een lijfspreuk had, werd mij onlangs gevraagd. Na even nadenken antwoordde ik: ‘Liever een uur te vroeg dan één minuut te laat.’ Er werd gelachen, maar ik meende het. Ter illustratie: vorige week, toen ik voor een afspraak in Lutterade moest zijn, verbrak ik mijn eigen maandrecord: 33 minuten te vroeg. Ik besloot de tijd te doden met een wandeling, die me tot aan de poorten van het kerkhof leidde. Het duurde niet lang voordat ik op een monument stuitte dat de slachtoffers herdacht van het bombardement van 1942.
Wacht – wat? Het bombardement van 1942?
Het kost me altijd moeite me voorstellen dat de grond waarop ik me dagelijks voortbeweeg ruim tachtig jaar geleden ook werd bewandeld door mensen in een wereldoorlog. Mensen met verduisteringsgordijnen voor de ramen, met voedselbonnen in een blikken doosje. Wiens vrienden van net over de grens ineens tot het vijandige kamp behoorden. Mensen ook die de kerkklokken niet meer hoorden, omdat het vertrouwde bimbambom door de luchtalarmen naar de achtergrond werd verdrongen. Maar hoe zat het met dat bombardement? In het kwartier dat me nog restte tot mijn afspraak, googelde ik de nodige informatie bij elkaar. Op 5 oktober 1942 wilden Britse vliegtuigen Aken bombarderen, maar door slecht weer raakten ze uit koers. Daardoor werd Geleen per ongeluk getroffen. De bommen vielen vooral in Lutterade en in omliggende woonwijken. Er vielen meer dan honderd doden. Nog veel meer huizen werden verwoest of beschadigd en duizenden mensen raakten dakloos. Als blijvende herinnering aan dit leed werd in 1958 het monument geplaatst, met een beeld dat de wanhoop van het moment toont, en daarnaast namen van de slachtoffers die hier begraven liggen.
Het was tijd, ik moest vertrekken. Enigszins opgelucht, maar ook met een bepaalde gewichtigheid verliet ik de begraafplaats weer. Terwijl ik degene met wie ik had afgesproken in de verte al zag staan, dacht ik na over mijn lijfspreuk. Die had iets opgeleverd, vandaag. Maar misschien moest ik er nog iets aan toevoegen. ‘Liever een uur te vroeg dan één minuut te laat, zodat ik de tijd kan nemen om te zien wat anders onopgemerkt zou zijn gebleven.’ In dit geval: om stil te staan bij de mensen die hier ooit liepen, met het grootste wantrouwen in de hemel. Je wist immers nooit wat daaruit naar beneden kon vallen.
Meer lezen? www.toonroumen.nl
