Heraldicus René Vroomen over nieuw gemeentewapen: ‘Mijn meest bewerkelijke opdracht’

Ruim honderd wapens en vlaggen ontwierp hij al. Voor Limburgse bisschoppen, vooraanstaande families en tal van gemeentes in Limburg en Brabant. Maar de opdracht, die het meeste vergde van heraldicus René Vroomen uit Echt, was die van de gemeente Sittard-Geleen om een nieuw wapen en bijhorende vlag te ontwerpen. Met eindeloos geduld, veel overtuigingskracht en een rijstevlaai met chocoladekrullen en slagroom klaarde de 77 jarige oud-docent geschiedenis zijn ‘meest bewerkelijke’ klus.

Door Ray Simoen

Opgewekt serveert René Vroomen koffie en presenteert hij er een krokant wafeltje bij. Op 1 januari van dit jaar is hij 77 jaar geworden. Dat is al een reden voor een traktatie, maar ook is hij opgetogen dat hij zijn ‘meest bewerkelijke’ opdracht tot een goed einde heeft gebracht. Want op 6 januari werd in het Toon Hermans Theater het door hem ontworpen gemeentewapen en de nieuwe vlag van de gemeente Sittard-Geleen gepresenteerd. Daarbij overhandigde hij  namens de Hoge Raad van Adel het officiële wapendiploma aan burgemeester Hans Verheijen.

De weg naar deze feestelijke ceremonie in het Toon Hermans Theater was langdurig en zat vol hobbels. Tot op het laatste moment moesten alle zeilen bijgezet worden om de goedkeuring van  de Hoge Raad van Adel te krijgen voor het nieuwe wapen en vlag van de gemeente, die dit jaar zijn 25 jarig bestaan wil gaan vieren. ,,De Hoge Raad had in januari nog enkele kritische vragen en opmerkingen. Zo wilde de Raad de oude kleuren uit het wapen van 1982, goud en zwart, terug zien in het nieuwe wapen en de daarvan afgeleide vlag. Maar daar waren wij van de gemeente Sittard-Geleen het niet mee eens. We willen vasthouden aan blauw en goud, sinds 1819, toen Sittard voor het eerst een officieel wapen kreeg, dé wapen kleuren. Blauw en goud zitten sindsdien in het geheugen van de stad geklonken, hield ik de Hoge Raad voor.” Onder de indruk van deze argumentatie ging de Hoge Raad akkoord. ,,Daarbij heeft zeker ook een belangrijke rol gespeeld dat we een ferme rijstevlaai met chocoladekrullen en slagroom hadden meegenomen voor de heren van de Hoge Raad in Den Haag,” zegt de jarige Echtenaar met een glimlach.

Emoties

Sinds 1982  heeft Vroomen al tientallen ontwerpen gemaakt voor een stadswapen en vlag voor Sittard. Eerst in 1982, toen Sittard fuseerde met Munstergeleen en Limbricht. ,,Toen ik het ontwerp voor een wapen en vlag voor deze nieuwe gemeente klaar had, zeiden burgemeester Tonnaer en de Hoge Raad: ,,prima”. Maar erna ging het stukken minder vlot. Na de herindeling van 2001, waarbij Sittard, Geleen en Born samengevoegd werden, kreeg Vroomen in 2005 weer de opdracht voor een nieuw wapen en vlag. Maar  zijn ontwerp strandde op de felle emoties over de afgedwongen fusie. ,,De dubbelkoppige adelaar, die als schildhouder was gekozen, viel niet goed in Sittard, waar men niet gewend was aan een adelaar.  En Geleen had in plaats van een adelaar liever Marcellinus en Petrus.” Erna volgde lange tijd een stilte totdat de Hoge Raad van Adel in 2023 aan de bel trok en gemeente Sittard-Geleen porde om een nieuw gemeentewapen met vlag te laten ontwerpen. ,,Alle gemeentes van Nederland hadden al een eigen wapen en vlag. Enkel Sittard-Geleen  niet. En met het 25 jarig bestaan van de gemeente in aantocht, was het hoog tijd dat bij dit feest de gemeente een eigen wapen had en een nieuwe vlag kon laten wapperen.” 

Met de herinnering aan het fiasco van 2005 in het achterhoofd, werd in 2023 door gemeente en de ervaren heraldicus Vroomen een behoedzaam stappenplan uitgezet, om niet op chauvinistische lange tenen te trappen en voldoende draagvlak bij raadsleden en cultuurhistorische verenigingen te creëren. Uiteindelijk kreeg Vroomen de handen op elkaar voor het ontwerp, dat op 6 januari officieel werd gepresenteerd. Vooral ook omdat de burgemeester benadrukte dat ieder dorp of wijk zijn eigen vlag mocht behouden. Kortom, iedereen blij en tevreden. Niet in het minst René Vroomen zelf. ,,Heraldiek verstaat zich moeilijk met democratie. In de wapenkunde gaat om eenvoud en duidelijkheid.” Vier kleuren – rood, blauw, zwart en groen -, en twee metalen – goud en zilver – zijn toegestaan. ,,Wapenschilden dateren uit de middeleeuwen, de tijd van de riddertoernooien. Aan de wapenschilden met duidelijke en herkenbare ‘tekens’ konden de herauten, die de ridders aankondigen,  in een oogopslag zien welke ridder in het harnas en achter de helm zat. Een soort voorlopers van de moderne logo’s waren het.” 

Heraut

Deze eenvoud van de heraldiek valt soms moeilijk te rijmen met de tegenwoordige eis dat elke mening gehoord en ook verhoord moet worden. Een gemeentewapen is geen patchwork van alle wensen en verlangens, geen knip- en plakwerk van allerlei symbolen en herkenningstekens. Maar René Vroomen is een ervaren en landelijk hoog aangeschreven kenner en ontwerper van wapens en vlaggen. Hij kent de emotionele en zakelijke obstakels die hem te wachten staan. ,,Nederland heeft veel kenners van de heraldiek, maar er zijn maar vier á vijf ontwerpers van heraldische wapens en vlaggen”, zegt de oud-geschiedenis docent, die betrokken is bij een veelvoud aan  cultuurhistorische verenigingen in deze regio: lid van de Heemkundevereniging Geleen, van Sittards Verleden, de kring Westelijke Mijnstreek van het LGOG, Mander en de Maasketen Jan van Eyck, die dit jaar zijn zestig jarig bestaan viert. En ook op landelijk niveau is hij actief. Zo is hij voorzitter van het Nederlands College van Heraldiek en van de Limburgse commissie voor Heraldiek en  Banistiek. ,,En ook  nog wapenheraut van het Nederlands Genootschap voor Heraldiek”, voegt hij er lachend aan toe.

Sinds zijn jeugd is de geboren Amstenradenaar al in de ban van wapenschilden en vlaggen.,, Op 12 jarige leeftijd zag ik in de kerk van Amstenrade de rouwborden van de familie Marchant d’Ansembourg. Ik werd gegrepen door de kleuren ervan. Dat zag ook de ‘comtesse’, die me nadien de familiegrafkelder liet zien en later ook diverse malen rondleidde door het kasteel met zijn prachtige plafondschilderingen.” Nadat hij de ‘Pedak’, nu Pabo had afgerond besluit hij om middeleeuwse geschiedenis te gaan studeren. ,,Mijn fascinatie voor heraldiek was bij die keuze bepalend.” Na zijn studie combineert hij zijn docentschap met zijn liefde voor de heraldiek. ,,Ik tekende al veel en vaak toen ik voor onderwijzer studeerde. Erna ben ik wapenschilden gaan tekenen en ontwerpen.” Dat leidde ertoe dat hij een veelgevraagd heraldicus werd. ,,Sinds 1982 ontwerp ik op verzoek van GS van Limburg de gemeentewapens van Limburgse gemeentes. Ik heb er nu zo’n dertig ontworpen. Dankzij al die fusies.” Omdat hij ook familiewapens ontwerpt ziet het er niet naar uit dat de 77 jarige heraldicus uit Echt snel zijn pen en tekenpotlood naar zal leggen. ,,Heraldiek is al eeuwenoud maar blijft boeiend.”

Foto Françoise Petersen.